ایل بختیاری به دو دسته بزرگ هفت لنگ و چهار لنگ تقسیم میشوند. نگاهی به منابع تاریخی مشخص میکند که وجه تسمیه این تقسیمبندی در قوم بختیاری، بر اساس دریافت مالیات در دوره صفویه بوده است. این موضوع، یکی از روایاتی است که دراینباره ذکر شده است. به گفته منابع، مالیاتگیری آن دوره در عصر صفویه، بر اساس شمار نفرات و دامها صورت میگرفت. بر این اساس، از بخشی که دام بیشتری داشتند، مالیات بیشتر و از بخشی که دامهای کمتری داشتند، مالیات کمتری گرفته میشد.
طبق گفته منابع تاریخ بختیاری، مالیات بخشهایی که دام کمتری داشتند، یک راس مادیان یا یک راس گاو بود. این دسته به چهارلنگ شهرت یافتند. گروه دیگر قوم بختیاری، از لحاظ مکنت و ثروت، قویتر از چهارلنگها بودند، ازاینرو، بهاندازه هفت لنگ، اسب یا مادیان را به مالیات میدادند. یعنی دو راس مادیان یا گاو، منهای یک لنگ آن. روی این حساب، مردم منطقه به هفت لنگ شهرت یافتند.
در مورد مالیات گرفتن، خانها بهدلایل سیاسی موجود در ایل و نزدیکی و دوری طایفهها به خانها، بین طوایف فرق میگذاشتند و به بعضیها امتیازاتی میدادند.
- ایل چهارلنگ بختیاری پنج باب بزرگ دارد که عبارت از محمود صالح، کیان ارثی، ممیوند، زلکی و موگویی هستند.
- ایل هفت لنگ نیز چهار باب دارد که عبارت از دورکی، بهداروند، بابادی و دینارانی هستند.
تفاوت لر و بختیاری
لرستان قدیم با وسعت جغرافیایی خود، در اواسط قرن ۶ به دو دسته لر بزرگ و لر کوچک تقسیم میشد. منظور از لر کوچک، لرستان امروزی و مقصود از لر بزرگ، سرزمین بختیاری است. امرا لر بزرگ را اتابکان میگفتند که بعد از ضعف و تجزیه قدرت سلسله سلجوقی، فرصت را مناسب دیدند و در جغرافیای لرستان، سلسله اتابکان لر کوچک را تشکیل دادند. در قلمرو بختیاری نیز اتابکان فضلویه حاکمیت یافتند که به لر بزرگ شهرت داشتند.
آداب و رسوم ایل بختیاری
ایل بختیاری آداب و رسوم خاص خود را دارند که از پس قرنها، هنوز آن را حفظ کردهاند؛ اگرچه گذر زمان و تبعات زندگی شهرنشینی سبب شده است که بسیاری از آداب و رسوم ایل بختیاری کمرنگ شوند؛ اما زیبایی این آداب و رسوم سبب شده که برای نسل جدید و گردشگران جذاب باشند. علاقه نسل جدید به آگاهی و مشاهده این آداب و رسوم سبب شده است که در دورههای اخیر، توجه به آن بیشتر شود. آداب و رسوم بختیاری در مناطق عشایرنشین همچنان بهصورت پر رنگ اجرا میشود. کوچ یکی از مهمترین رسوم عشایر بختیاری است که با آدابی خاص انجام میشود. هنگام جابهجایی ایل، جمع کردن چادرها را مال کنون میگویند.
